चालू घडामोडी : १४ जून

रायझिंग काश्मीरचे संपादक सुजात बुखारी यांची हत्या

  • ज्येष्ठ पत्रकार आणि जम्मू काश्मीरमधील रायझिंग काश्मीर या स्थानिक वृत्तपत्राचे संपादक सुजात बुखारी यांची श्रीनगर येथे १४ जून रोजी दहशतवाद्यांनी गोळ्या झाडून हत्या केली.
  • श्रीनगरमधील प्रेस कॉलनीतील आपल्या कार्यालयातून बाहेर पडताना बुखारी व त्यांच्या सुरक्षारक्षकावर काही दहशतवाद्यांनी हल्ला केला. यात बुखारी हे ठार झाले, तर सुरक्षा रक्षकाचा उपचार सुरू असताना मृत्यू झाला.
  • यापूर्वी बुखारी यांच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न झाला होता. तेव्हापासून त्यांना सुरक्षारक्षक पुरवण्यात आला होता.
  • जम्मू काश्मीरमध्ये केंद्र सरकारने जाहीर केलेली शस्त्रसंधी अंतिम टप्प्यात असताना बुखारी यांची हत्या झाली आहे. ते ५० वर्षांचे होते.
  • हल्ल्यानंतर दहशतवादी पसार झाले. कोणत्याही दहशतवादी संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही. बुखारी यांच्यावरील हल्ल्याचे कारणही समजू शकलेले नाही.
  • जम्मू-काश्मीरमध्ये १५ वर्षांनी दहशतवाद्यांनी पत्रकाराची हत्या केल्याची घटना घडली आहे.
 सुजात बुखारी यांच्याबद्दल 
  • सुजात बुखारी हे जम्मू काश्मीरमधून प्रकाशित होणाऱ्या ‘रायझिंग काश्मीर’ दैनिकाचे संपादक होते. त्यांनी मनिलातून पत्रकारितेचे शिक्षण घेतले.
  • त्यापूर्वी ते ‘द हिंदू’ या इंग्रजी वृत्तपत्राचे श्रीनगरमधील ब्यूरो चिफ होते. बुखारी यांची धाडसी पत्रकार म्हणून ओळख होती. 
  • ते काश्मीरच्या शांतता प्रक्रियेसाठी नेहमीच आग्रही असायचे. काश्मीरचा प्रश्न शांततेने सुटेल, अशी त्यांची भूमिका होती.
  • काश्मीरमध्ये मानवाधिकाराचे होणारे उल्लंघनाबाबतही त्यांनी आवाज उठवला होता. काश्मीरमध्ये त्यांनी सांस्कृतिक आणि साहित्यिक चळवळही सुरु केली होती.
  • सुजात बुखारी यांचे बंधू सय्यद बशरत बुखारी हे मेहबूबा मुफ्ती सरकारमध्ये कायदा मंत्री आहेत.
  • बुखारी यांना वर्ल्ड प्रेस इन्स्टिट्यूट फेलोशिप, अमेरिका आणि एशियन सेंटर फॉर जर्नालिझम, सिंगापूरची फेलोशिप मिळाली होती.

भारतीय वंशाच्या दिव्या सूर्यदेवरा जनरल मोटर्सच्या सीएफओ

  • भारतीय वंशाच्या दिव्या सूर्यदेवरा यांची अमेरिकेची प्रसिद्ध कार उत्पादक कंपनी जनरल मोटर्सच्या मुख्य वित्त अधिकारीपदी (सीएफओ) नियुक्ती करण्यात आली आहे.
  • सूर्यदेवरा सध्या जनरल मोटर्समध्ये कॉर्पोरेट फायनान्स उपाध्यक्षपदी कार्यरत आहेत. त्या १ सप्टेंबरपासून सीएफओ पदाचा कार्यभार स्वीकारतील.
  • मुळच्या चेन्नई येथील असणाऱ्या सूर्यदेवरा या जनरल मोटर्सच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) मेरी बारा यांना रिर्पोट करतील.
  • मेरी बारा या २०१४पासून कंपनीच्या सीईओ असून ऑटोमोबाइल क्षेत्रातील कंपनीचे नेतृत्व करणाऱ्या त्या एकमेव महिला आहेत.
  • त्यामुळे आता २ प्रमुख पदांवर महिला कार्यरत असलेली जनरल मोटर्स ही पहिली कंपनी बनली आहे.
  • दिव्या सूर्यदेवरा यांनी मद्रास विद्यापीठातून वाणिज्य शाखेतून पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली आहे. त्यांनी वयाच्या २२व्या वर्षी हार्वर्ड विद्यापीठातून एमबीए केले.
  • त्यांनी जनरल मोटर्सचे अनेक महत्वाचे व्यवहार चांगल्या पद्धतीने हाताळले होते. यामध्ये युरोपियन कंपनी ओपलची स्वंयचलित वाहन स्टार्टअप क्रूझ खरेदीच्या व्यवहाराचाही समावेश आहे.
  • २०१६मध्ये त्यांना ऑटोमोटिव्ह न्यू रायजिंग स्टारसाठी नामांकित करण्यात आले होते.

९८वे अ. भा. मराठी नाट्य संमेलन मुलुंडमध्ये सुरु

  • सलग ६० तास चालणाऱ्या ९८व्या अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनाला १३ जून रोजी मुंबईतील मुलुंडच्या महाकवी कालिदास नाट्यगृहात सुरुवात झाली.
  • दिमाखदार नाट्य दिंडीने या संमेलनाची सुरुवात झाली. यामध्ये जवळपास ४०० लोककलावंत सहभागी झाले.
  • आतापर्यंतच्या नाट्यसंमेलनाची परंपरा मोडीत काढत यंदाचे नाट्यसंमेलन वैविध्यपूर्ण पद्धतीने आयोजित करण्याचा अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेचा मानस आहे.
  • त्यामुळे १३ जून रोजी दुपारी ४ वाजता नाट्यदिंडीने झालेला हा महाअंक १६ जूनच्या पहाटे ४ वाजता संपणार आहे.
  • २५ वर्षांच्या प्रदीर्घ कालावधीनंचतर हे संमेलन मुंबईत पार पडत आहे. ज्येष्ठ संगीत रंगभूमी कलाकार कीर्ती शिलेदार या नाट्यसंमेलनाच्या अध्यक्षा आहेत.
  • ‘टी फॉर थिएटर आणि टी फॉर ट्रंक’ अशी या संमेलनाची संकल्पना असून, या माध्यमातून मराठी रंगभूमी ज्या रंगमंच कामगारांच्या आधारावर बहरली आहे, त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यात आहे.
  • अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलन हे दरवर्षी अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेतर्फे भरवले जाते.
  • ग. श्री. खापर्डे हे इ.स. १९०५ साली पुणे येथे झालेल्या पहिल्या अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते. त्यानंतर काही अपवाद वगळता दरवर्षी जवळजवळ नाट्यसंमेलन होते.
  • गेल्यावर्षी ९७वे अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलन उस्मानाबाद येथे जयंत सावरकर यांच्या अध्यक्षतेखाली पार पडले.
  • अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष : प्रसाद कांबळी

ब्रिटनच्या प्रभावशाली महिलांच्या यादीत प्रियंका जोशी

  • सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या माजी विद्यार्थिनी प्रियंका जोशी यांचा ‘व्होग’ या जगप्रसिद्ध मासिकाने ब्रिटनमधील सर्वांत प्रभावशाली महिलांच्या यादीमध्ये समावेश केला आहे.
  • प्रियंका यांनी सावित्रीबाई फुले विद्यापीठामधून पदवी व पदव्युत्तर अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर केंब्रिज विद्यापीठामध्ये संशोधन करण्यास सुरुवात केली होती.
  • प्रियंका यांच्या संशोधनामुळे मानवी मेंदूतील लहान रेणूंच्या औषधे आणि चयापचय्यांना ओळखण्यावर लक्ष केंद्रित केले गेले.
  • अलझायमर्स रोगाचे मूळ कारण समजले जाणारे अमाइलॉइड बीटा प्रथिने क्लंप तयार होण्याशी या प्रक्रियेचा निकटचा संबंध आहे.
  • या संशोधनांतर्गत त्यांनी तयार केलेली लहान रेणुंचा साठा (मॉलिक्युल लायब्ररी) हे असामान्य संशोधन म्हणून वाखाणण्यात आले आहे.
  • यामधून केंब्रिज विद्यापीठामध्ये अल्झायमरवरील औषध तयार करण्यासाठी सुरु करण्यात आलेल्या संशोधनास बळ मिळाले.
  • सध्या केंब्रिज विद्यापीठामध्ये रिसर्च फेलो म्हणून कार्यरत असलेल्या प्रियंकाने अल्झायमर्स आजारावरील संशोधनामध्ये आघाडी घेतली आहे.
  • फोर्ब्स या जगप्रसिद्ध नियतकालिकाने ‘अंडर ३०, सायन्स अँड हेल्थकेअर’ या अंकामध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये भरीव योगदान देणाऱ्या तरुणांच्या (३० वर्षांखालील) यादीमध्ये प्रियंकाचा समावेश करुन नुकताच त्यांच्या संशोधनात्मक कार्याचा गौरव केला होता.
  • व्होगने प्रसिद्ध केलेल्या जुलैमधील अंकासाठीच्या मुखपृष्ठावर प्रियंका यांना मानाचे स्थान देण्यात आले आहे.
  • व्होगने या यादीत हॅरी पॉटर या जगप्रसिद्ध कादंबरीमालिकेच्या लेखिका जे के रोलिंग यांनाही स्थान दिले आहे.

मालदिवच्या माजी राष्ट्रपतींना १९ महिन्यांचा तुरुंगवास

  • मालदिवचे माजी राष्ट्रपती मौमून अब्दुल गयूम यांच्यासह इतर दोन जणांना १९ महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.
  • शिक्षा सुनावण्यात आलेल्यांमध्ये मालदिवचे माजी सरन्यायाधीश अब्दुल्ला सईद आणि उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश अली हमीद यांचा समावेश आहे.
  • या तिघांवरही पोलीस तपासात सहकार्य न केल्याचा आरोप ठेवत, प्रत्येकी १९ महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा ठोठावण्यात आली आहे. 
  • या सर्वांनी पोलीस चौकशीमध्ये आपले मोबाइल फोन पोलिसांना देण्यास नकार दिला, असा आरोप ठेवण्यात आला आहे.
  • मालदीवचे सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष अब्दुल्ला यामिन यांचा हा सत्तेवरती पकड घट्ट करण्यासाठी चाललेला खटाटोप असल्याचे मत मालदिवमध्ये व्यक्त होत आहे.
  • अब्दुल्ला यामिन येत्या सप्टेंबरमध्ये होत असलेल्या निवडणुकीत पुन्हा विजयी होऊन सत्तेत येण्यासाठी गेले अनेक महिने धडपड करत आहेत.
  • मालदिवचे माजी राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद नाशिद यांच्यासह ९ विरोधी पक्षनेत्यांवरील आरोप रद्द करण्याचा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने घेतल्यावर अब्दुल्ला यामिन यांनी फेब्रुवारी महिन्यामध्ये ४५ दिवसांची आणीबाणी लादली होती.
  • मालदीवमध्ये आणीबाणी घोषीत केल्यानंतर या तिघांनाही लगेचच ५ फेब्रुवारीला अटक करण्यात आली होती.
  • नाशिद यांना सत्तेवरुन बाजूला करण्यासाठी पोलिसांनी २०१२साली बंड केले होते. तेव्हापासून मालदिवमध्ये राजकीय अस्थिरता आहे.
  • मोहम्मद नाशिद हे मालदिवचे लोकशाही मार्गाने निवडून आलेले पहिले नेते होते. त्यांच्यावर दहशतवादाचे आरोप ठेवून त्यांना १३ वर्षांची शिक्षा ठोठावली गेली होती.

निर्लेप उद्योग समूहाचे बजाज इलेक्ट्रीक्ल्सकडून अधिग्रहण

  • १९७०च्या दशकात स्वयंपाकासाठी लागणारी उत्पादने नॉनस्टिक टेक्नॉलॉजीतून आणून भारतात क्रांती करणाऱ्या निर्लेप उद्योग समूहाचे बजाज इलेक्ट्रीक्ल्सकडून अधिग्रहण होणार आहे.
  • येत्या ६ महिन्यांत धोरणात्मक बाबींचा विचार होऊन हा व्यवहार पूर्ण होईल. दोन्ही उद्योगोंमधील व्यवहारानुसार, ८० टक्के समभाग बजाज इलेक्ट्रीक्ल्सकडे तर २० समभाग निर्लेप उद्योग समूहाकडे राहणार आहे.
  • निर्लेप उद्योग समूह मागील ३ वर्षांपासून मार्केट शेअरमध्ये मागे पडत आहे. ३ वर्षांत दरवर्षी होणारी उलाढाल पाहता कंपनीला तोटा सहन करावा लागला आहे.
  • शिवाय या क्षेत्रात बहुराष्ट्रीय कंपन्यासमोर आणि त्यांच्या मार्केटींग धोरणासमोर निर्लेपचा निभाव लागणे अवघड होत चालले होते.
  • कंपनीची वार्षिक उलाढाल २०१६साली ७९ कोटी, २०१७साली ५४ कोटी, २०१८साली ४७ कोटींची होती.
  • हा सगळा व्यवहाराचा आलेख पाहता निर्लेप ब्रॅण्डच्या उत्कर्षासाठी हस्तांतरणाचा निर्णय घेण्यात आला आहे.